آخرین سخن پیامبر

تصویر کوچک شده

اشاره: مقاله زیر به قلم مرحوم «دکترعبدالحسین زرین کوب» در سال ۱۳۴۶ نگاشته شده است که روایت متفاوتی را از آنچه در فضای رسمی عزاداری ها درباره رحلت پیامبر گفته می شود، بیان داشته است که بعضاً معطوف به روایتی ازمنابع برادران اهل سنت بوده است.
***
در پایان عمر، محمد(ص) در خانه «میمونه» بیمار شد و در نوبت« بنت جحش» بیماری اش شدت یافت. آخر با اذن و رضایت دیگر زنان در خانه« عایشه» بستری شد و گویند ابوبکر را هم فرمود! تا در نماز به جای وی ایستد. وقتی او را به خانه عایشه می‌آوردند، بر دوش علی و فضل بن عباس تکیه داشت. سرش را بسته بود و پاهایش را بر زمین می کشید.
در خانه عایشه بیماری اش طولانی شد و یک چند از رفت و آمد مردم کنار ماند. این بار چنین می پنداشت که از بیماری برنخواهد خواست. در آغاز نالانی یک شب که خواب به چشمش راه نمی یافت و با یاری یک تن خادم -ابومویهبه- یا با دیگران به بقیع، گورستان مدینه رفت.


آنجا که آن همه دوستان و پیروانش در خواب ابدی غنوده بودند، یک چند به اندیشه و عبرت پرداخت. با مردگان به زبان دل سخن گفت و برای همه آنها دعا خواند و آمرزش طلبید. با ابومویهبه هم گفت که مرا مخیر کرده اند بین زندگی دنیا و لقای خدا، اما من لقای خدا را برگزیدم.
در بازگشت به خانه، تب و درد وی برافزود. اما حتی در بیماری نیز خوشخویی خود را از دست نمی داد. آن شب که از قبرستان باز می گشت، عایشه از سردرد می نالید. پیغمبر به دلداری اش گفت که من بیش از تو حق دارم که از سردرد بنالم؛ با این همه باک مدار، اگر تو پیش از من بمیری، تورا کفن خواهم کرد، بر تو نماز خواهم خواند و تورا به خاک خواهم سپرد.
عایشه با شوخ طبعی یی که از طعنه و ملامت خالی نبود، گفت: بعد هم که به خانه می آیی، زن دیگری می گیری! و پیغمبر که شوخی و ظرافت را خوش می داشت، لبخند زد. نیز در دوره بیماری، یک روز روزه داشت؛ وقتی زنانش دارویی برای وی درست کردند، وی بیهوش بود. دوا را از کنار دهان به حلقش ریختند و چون او به هوش آمد، برآشفت. لیکن با خوش طبعی و زنده دلی که داشت، خشم خویش ظاهر نکرد، اما واداشت تا زنان همان دارو را در پیش روی او بنوشند و آنها نیز دارویی را که برای بیمار ساخته بودند تا ته نوشیدند.
حتی در بیماری نیز از حال بینوایان غافل نبود. ثروت خود و مکنت خدیجه را پیش از این در همین راه باخته بود و آنچه نیز از سهم غنیمت و خمس به دست آورد، به صدقه داده بود. با این همه پیش از بیماری وجه مختصری به عایشه داده بود تا نگاه بدارد.
در بیماری از وی خواست تا آن را به محتاجان دهد. پس از آن چند لحظه بیهوش شد و در این بیماری مکرر این حال برایش پیش می آمد. چون به هوش آمد، از عایشه پرسید که آیا آن وجه را به محتاجان رسانیده است؟ زن گفت هنوز نه. پیغمبر او را وا داشت تا آن مال را حاضر آورد و آن را به کسانی که مستحق بودند فرستاد. پس از آن گفت اکنون آسوده شدم از آن که شایسته نبود که پیش پروردگار خویش بروم و این اندازه مال داشته باشم.
یک بار که ابوبکر با مردم نماز می خواند، پیغمبر به مسجد وارد شد. لرزان و ناتوان بود و فضل بن عباس و علی ابن ابی طالب زیر بازویش را گرفته بودند. مردم که در آن وقت انتظار دیدار وی را نداشتند، از شادی دیدار او نزدیک بود صف نماز را برهم زنند، اما وی نگذاشت. در کنار ابوبکر نشست و نماز خواند. به قولی ابوبکر را کنار زد و خود با مردم نماز به جای آورد.
بعد از آن، روی به مردم کرد و با حالتی رنجور، با رنگی پریده و در حالی که پارچه ای به سر خویش بسته بود با مسلمانان سخن راند. یک جا اشارت به نزدیکی وفات خویش کرد و گفت خداوند بنده ای را مخیر کرد بین دنیا و آنچه نزد خداست. آن بنده چیزی را که نزد خداست برگزید. در اینجا گویند ابوبکر بگریست و گفت جان ما و پدران ما فدای تو باد. پیغمبر سخن را ادامه داد، به مهاجران سفارش کرد در باب انصار، و با مردم وداع کرد.
در ضمن سخن هم گفت که آدمی را از مرگ گریزی نیست، اما بعد از مرگ حسابی در کار هست که در آن بر هیچکس نخواهند بخشود. به خدا سوگند که من هیچ چیز را حلال نکرده ام، مگر آنچه خدا حلال کرده است و چیزی را حرام نکرده ام، مگر آنچه خدا حرام کرده است. اکنون اگر کسی هست که من بر وی ستم کرده ام، هم امروز از من درخواهد تا داد وی بدهم. اگر کسی هست که بدو وام دارم، هم اکنون از من طلب کند تا آن وام به وی بازدهم. اگر کسی هست که من بر پشت وی تازیانه زده ام، هم اکنون برخیزد و به جای آن بر پشت من تازیانه زند.
پیغمبر این سخنان را آرام و با آوایی شمرده میهگفت.
با وجود بیماری ممتد، صدایش رسا بود؛ چنان که در بیرون مسجد نیز شنیده می شد. گویند در این هنگام، در مسجد صدایی گفت:«ای پیغمبر! در فلان وقت بر پشت من تازیانه زده ای. می خواهم که به جای آن تازیانه ات بزنم.»حاضران در مسجد در حیرت و تأثر فرو رفته بودند. مرد تازیانه برگرفت و به جانب پیغمبر آمد.
چون نزدیک محمد فرارسید، تازیانه را به کنار افکند. بر شانه پیغمبر خم شد و در حالی که اشک می ریخت، بر و دوش وی را بوسه داد. یکی دیگر برخواست و از وی سه درهم طلب کرد که پیغمبر داد. پس از آن برخاست و به خانه رفت. تب و رنجوریهاش سخت تر شد و باز به بسترش انداخت. یک روز جمعی از یاران به عیادتش رفتند. از دیدار آنها چنان شادمان شد که اشک شوق در چشمانش درخشید. با خوشحالی – و شاید غروری آمیخته به نجابت – به آنها خوشامد گفت و اندرزهاشان داد با دستوری چند در باب کفن و دفن خویش.
گفته اند در آخرین روز عمر هم خواست در باب جانشینی خویش دستور دهد. سر و صدا بلند شد که پیغمبر هذیان می گوید ! و بدین گونه – شاید برای آن که سخن مرگ را از زبان وی نشنوند – او را از این کار مانع آمدند. در این روزها پیغمبر در تب داغی می سوخت؛ چنان که از شدت حرارت کسی دستهبرهدست وی نمی توانست نهاد.
ظرف آبی کنار بسترش بود که گاه از آن به صورت خویش می زد و ناله ای می کرد. فاطمه یگانه فرزندش در نزدیک بستر پدر می گریست. وقتی محمد بی تابی او را دریافت، دختر را پیش خواند و چیزی آهسته در گوش او گفت. فاطمه بگریست. پیغمبر دیگر بار او را پیش خواند و باز پنهانی چیزی در گوش او گفت. این بار دختر بخندید. بعد ها وقتی عایشه از وی پرسید که آن گریه و خنده چه بود؟ گفت آن روز پدرم اول به من گفت که می میرد و من از درد گریستم. بعد گفت من هم به زودی به او می پیوندم، از شادی خندیدم.
بدین گونه، بیماری پیغمبر شدت یافت. آخرین روز در حالش اندکی بهبود پدید آمد. مردم شادمان شدند و گمان کردند که مگر از بیماری بر خاست. ابوبکر که نگرانی بسیار داشت، آسوده خاطر شد و به خانه خویش – در خارج شهر – بازگشت. اما این بهبود ظاهری و بی دوام بود. پیغمبر باز درصدد برآمد که به مسجد رود، اما نتوانست. نزد عایشه بازگشت و به بستر افتاد.زن سرش را در کنار گرفت و پیغمبر محتضرانه دعایی چند خواند. پس از آن ساکت شد و گویی به خواب رفت. هنوز ظهر نشده بود که حرکتی خفیف کرد. بر پیشانی اش عرق نشست و نفسی کشید. آخرین سخنش این بود: بل الرّفیق الاعلی – بل آن یار برترین! پس از آن خاموشی گزید و سرش بر سینه عایشه افتاد … و عایشه آن را بر بالش نهاد تا برخیزد و با دیگر زنها بر مرگش شیون کنند.
پاورقی:
۱-( به روایت برادران اهل سنت)

نقل از روزنامه اطلاعات - مورخه 29 آذر 1393
نشانی اینترنتی مقاله: http://www.ettelaat.com/etiran/2014/1 ... D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1//
فرستنده webmaster در تاريخ ۱۳۹۳/۱۰/۹ ۱۶:۱۰:۰۰ (2282 بار خوانده شده) مقالات
صفحه مناسب چاپ
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
ارسال نظر
شرایط نظر*
همه‌ی نظرها نیاز به تایید مدیر سایت دارند
عنوان*
نام شما*
ایمیل*
وب سایت*
پیام*
کد تایید*
{۲} - {۰} = ?  
نتیجه این عبارت را وارد کنید
حداکثر تعداد تلاش برای ارسال: 10 مرتبه